Yayın tarihi:
Teknik tercümede terim tutarlılığı, aynı kavramın metnin başından sonuna dek tek bir karşılıkla çevrilmesidir. Bir kullanım kılavuzunda "valf" olarak geçen parçanın ilerleyen sayfalarda "vana" diye anılması, montaj hatasına, yanlış yedek parça siparişine ve sertifikasyon süreçlerinde belge reddine yol açar. Tutarlılık; onaylı bir terim listesi, çeviri belleği kullanımı ve teslim öncesi terim kontrolüyle sağlanır.
Bir hidrolik sistem kılavuzunda seal kelimesi ilk bölümde "conta", bakım bölümünde "salmastra", yedek parça listesinde "keçe" olarak çevrilmişse, sahadaki teknisyen üç ayrı parçadan söz edildiğini düşünür. Sonuç çoğu zaman yanlış sipariştir. Bazen daha kötüsü olur: yanlış parça takılır.
Teknik metinler edebi metin değildir. Edebiyatta eşanlamlı kullanımı üslubu zenginleştirir; teknik dokümanda ise okuyucuyu yanıltır. Makine direktifi kapsamındaki bir kullanım kılavuzu, bir ihale şartnamesi ya da bir ilaç prospektüsü, tek anlama gelen tek kelimeyle yazılır. Çeviri de bu kuralı korumak zorundadır.
Terim kaymasının maliyeti her sektörde aynı değil. Ölçekli bir bakış:
| Belge türü | Tutarsızlığın olası sonucu |
|---|---|
| Makine kullanım ve bakım kılavuzu | Yanlış montaj, iş kazası, CE dosyasında eksiklik |
| İhale şartnamesi ve teknik şartname | Teklifin kapsam dışı sayılması, itiraz süreci |
| Patent başvurusu ve istemler | Koruma kapsamının daralması, istem reddi |
| Tıbbi cihaz kullanım talimatı | Hatalı kullanım, bildirilmiş kuruluş incelemesinde geri dönüş |
| Yazılım arayüzü ve yardım dosyası | Menüdeki ad ile kılavuzdaki adın tutmaması, destek talebi artışı |
| Mühendislik projesi, hesap raporu | Onay makamının belgeyi yeniden istemesi |
Patent metinlerinde durum daha da katıdır. İstemlerde geçen bir terimi tarifname bölümünde başka bir kelimeyle karşılamak, o terimin kapsamının tartışmaya açılması demektir. Burada çevirmenin "daha güzel" bir karşılık arama lüksü yok.
Bir kılavuzun Türkçesi ile üzerindeki etiket, uyarı plakası ve arayüz metinleri birbirini tutmuyorsa, çeviri dil bakımından kusursuz olsa bile belge kullanılamaz hale gelir. Etiket metinlerini çeviri dosyasıyla birlikte gönderin.
İş, çevirmenin hafızasına bırakılmaz. Süreç şöyle işler:
Bu zincirin en zayıf halkası üçüncü adımdır. Terim listesi onaylanmadan başlanan işlerde düzeltme, çeviri bittikten sonra yüzlerce sayfada tek tek arama demektir.
Çeviri belleği, daha önce çevrilmiş cümleleri kaynak-hedef çifti olarak saklayan bir veritabanıdır. Yeni bir revizyon geldiğinde değişmeyen bölümler eskisiyle birebir aynı kalır. Bir makine üreticisi kılavuzunun 2023 sürümünü çevirttiyse, 2025 sürümünde yalnızca değişen kısımlar yeniden ele alınır ve geri kalan metin sürümler arasında bozulmaz. Firmanın dili yıllar içinde dağılmaz.
Belleğin sahibi de önemli bir konudur. Bellek ve terim listesi müşteriye aittir; başka bir büroyla çalışmaya karar verdiğinizde bu dosyaları talep edebilirsiniz.
Bir ürün dokümanı aynı anda Türkçe, Almanca ve Rusçaya çevriliyorsa tutarlılık sadece dil içinde değil, diller arasında da korunmalıdır. Kaynak metindeki belirsiz bir ifade — örneğin "unit" kelimesinin bazen cihazın tamamını, bazen bir modülü kastetmesi — üç dilde üç farklı yorumla sonuçlanır. Bu yüzden çevirmenin kaynak metinle ilgili sorularının toplandığı bir soru listesi tutulur ve cevaplar tüm dillere aynı anda iletilir.
Ankara'da yürüttüğümüz sanayi ve mühendislik projelerinde bu yaklaşımı standart uyguluyoruz; kapsam ve dosya formatı detayları için teknik tercüme hizmetimizin ayrıntılarına bakabilirsiniz.
Kurum içi bir terim sözlüğü tutmak. İki sütunlu basit bir tablo bile yeter: kaynak terim ve tercih edilen Türkçe karşılık. Satış, teknik servis ve pazarlama ekipleriniz zaten belirli kelimeleri kullanıyor. Bunları yazıya dökmek, hem çeviri kalitesini yükseltir hem de revizyon turlarını kısaltır.
Elinizde onaylı bir terim listesi yoksa sorun değil. Dosyanızı gönderdiğinizde terim çıkarımını biz yapar, listeyi onayınıza sunarız.
Sık karşılaşılan bir durum. Aynı İngilizce dokümanda bir parça hem housing hem casing olarak geçebilir; iki farklı mühendis yazmıştır. Çevirmen burada karar veremez, çünkü ikisinin gerçekten farklı parça olup olmadığını bilemez. Doğru davranış, soruyu üreticiye iletmek ve cevabı beklemektir. Sessizce birleştirmek de, körü körüne ikiye ayırmak da hatalı sonuç verir. Kaynak metindeki tutarsızlığın çeviri sürecinde yakalanması, çoğu firma için beklenmedik bir kazançtır: kendi dokümanlarındaki karışıklığı ilk kez orada görürler.
Apostil, yeminli tercüme, noter onayı… hangisi ne demek?
Tercüme Terimleri Sözlüğü
Onur Tercüme Merkezi
Copyright . All rights reserved.
