İnşaat Projesi Tercümesinde Ölçü Birimleri ve Terimler Nasıl Yönetilir?

Yayın tarihi: 2 Ekim 2026

İnşaat projesi tercümesinde ölçü birimleri ve terimler, çeviri başlamadan önce kararlaştırılır: birimler ya kaynak değerle birlikte parantez içinde verilir ya da projenin tek bir birim sistemine (metrik veya imperial) dönüştürülür; ondalık ve binlik ayırıcılar hedef dilin yazım kuralına göre düzeltilir. Terim tarafında ise çizim, şartname ve metraj listesi aynı iki dilli terim listesinden beslenir; ASTM, EN, TS gibi standart kodları ve poz numaraları çevrilmez, olduğu gibi korunur. Bu iki karar yazılı hale getirilmediğinde sahada yanlış imalat, ihalede ise uyuşmayan metraj riski doğar.

Projede birim sistemi neden en baştan kararlaştırılmalı?

Bir inşaat dosyası tek bir metin değildir. Mimari ve statik çizimler, teknik şartname, metraj (keşif) listesi, malzeme onay formları, hakediş ekleri — hepsi birbirine atıf yapar. Şartnamede "C30/37" yazan beton sınıfı çizim antetinde başka türlü görünüyorsa ya da metrajda m² olan bir imalat şartnamede ft² olarak kalmışsa, hata çeviriden sonraki aşamada ortaya çıkar. Yani sahada.

Bu yüzden ilk soru şu olmalı: çeviri hangi tarafa gidiyor? ABD, Birleşik Krallık ve Körfez'deki bazı projelerde imperial birimler hâlâ hâkim. Türkiye, Almanya, Fransa ve çoğu AB ülkesinde metrik sistem esastır. Kaynak metin imperial, hedef okuyucu metrik çalışıyorsa üç seçenek var:

1. Kaynak değeri aynen koru, metrik karşılığı parantez içinde ver: 24 in (610 mm). Teknik şartnamelerde en güvenli yol budur.
2. Tüm dosyayı metrik sisteme dönüştür ve dönüşüm esaslarını bir notta belirt.
3. Hiçbir dönüşüm yapma, yalnızca metni çevir. Bu karar da yazılı olarak teyit edilmeli; aksi halde "dönüştürmemiş" sanılır.

Hangi birimler en sık karışıyor?

Donatı tarafı özel bir başlık. ABD projelerinde çubuklar numarayla anılır: #4 rebar, çapı 4/8 inch, yani yaklaşık 12,7 mm'dir. Türkiye'de aynı imalat Ø12 veya Ø14 olarak yazılır. Numarayı doğrudan Ø4 diye çevirmek projeyi okunamaz hale getirir — bu tür eşleştirmelerin terim listesinde ayrı satırı olmalı.

Ondalık ve binlik ayırıcı hatası neden bu kadar tehlikeli?

Türkçede ondalık ayırıcı virgüldür, binlik ayırıcı noktadır: 1.250,50 m². İngilizcede tam tersi: 1,250.50 m². Metraj listesi ve birim fiyat cetvellerinde bu fark bin kat sapma üretebilir. 2.5 m yazan bir açıklık Türkçeye "2.5" olarak taşındığında iki buçuk mu, iki bin beş yüz mü olduğu belirsiz kalır.

Aynı mantık tarih ve saat için de geçerli. 03/09/2025 Amerikan okumada 3 Eylül değil, 9 Mart'tır. İş programı ve gecikme cezası ekleri çevrilirken tarihler ay adı yazılarak açılmalı: 9 Mart 2025. Tartışmayı en baştan bitirir.

Terim yönetimi pratikte neye benziyor?

Terim yönetimi, çeviri bittikten sonra yapılan bir kontrol değil; işin başında kurulan bir altyapıdır. İzlenen sıra şöyle:

1. Dosya taranır; çizim antetleri, şartname madde başlıkları ve metraj poz tanımlarından terim adayları çıkarılır.
2. İşverenin daha önce onayladığı çeviriler, varsa kurum içi sözlüğü ve referans projeleri istenir. Müşterinin yerleşmiş kullanımı her zaman önceliklidir.
3. İki dilli terim listesi hazırlanıp onaya gönderilir. Tartışmalı maddeler işaretlenir: "shoring" iksa mı, destekleme mi? "formwork" kalıp mı, iskele mi?
4. Onaylı liste çeviri belleğine bağlanır; çizim, şartname ve metraj aynı listeden çevrilir.
5. Teslimden önce çapraz kontrol: çizimdeki imalat adı, şartname maddesindeki adla ve metraj pozuyla birebir aynı mı?

Bu süreci tek tercümanla değil, mühendislik terminolojisine aşina bir ekiple yürütmek gerekir; inşaat projeleri tercümesi hizmetimiz kapsamında şartname, metraj ve çizim metinleri aynı terim listesi üzerinden yürütülür.

Standart kodları ve poz numaraları çevrilir mi?

Çevrilmez. ASTM A615, EN 1992, TS 500, ISO 9001, ACI 318 gibi kodlar kendi dilinde bırakılır. Yanına açıklama gerekiyorsa parantez içinde verilir. Bir Avrupa standardının yerine Türk Standardını yazmak, çeviri değil tasarım değişikliğidir.

Poz numaraları için de aynı kural geçerli. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyat pozları, ihale dosyasındaki özel poz kodları, malzeme referans numaraları — hepsi rakam ve harfiyle korunur, yalnızca tanım metni çevrilir.

Çizim üzerindeki metinde nelere dikkat edilir?

Çizim metni, düz metin gibi davranmaz. Antet kutuları, ölçü çizgisi etiketleri ve detay notları sabit genişliktedir. İngilizceden Türkçeye çeviride metin uzunluğu belirgin biçimde artar; "slab" bir kelime, "betonarme döşeme" iki. Etiket kutudan taşarsa çizim okunamaz. Çözüm, kısaltma listesini çizim için ayrı tutmak ve kutuya sığan standart karşılıklar belirlemek.

Katman yapısı da korunmalı. Metin DWG içinde çevrilecekse hangi katmanların dokunulmadan kalacağı önceden konuşulur. Sayısallaştırılmış PDF çizimlerde ise iki sütunlu bir eşleştirme tablosu teslim edilmesi, çoğu müşteri için en kullanışlı formattır: solda kaynak etiket, sağda onaylı Türkçe karşılığı.

Birim ve terim kararları dosyanın ömrü boyunca geçerlidir. Aynı projenin revizyonu altı ay sonra geldiğinde yeni bir terim listesiyle başlamak, eski çeviriyle çelişen bir metin üretir. Bu yüzden onaylı liste ve çeviri belleği proje dosyasıyla birlikte saklanır; revizyon geldiğinde sıfırdan değil, farktan başlanır.