Yayın tarihi:
Rusya veya Ukrayna'dan gelen bir belgenin Türkiye'de geçerli olması için önce belgenin düzenlendiği ülkede apostil şerhi alınması, ardından Türkiye'de yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilip noterde onaylatılması gerekir. Her iki ülke de Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf olduğundan konsolosluk tasdiki yerine apostil yeterlidir. Çeviride isim ve soyadı yazımı, başvuru sahibinin pasaportundaki Latin harfli yazımla birebir aynı olmalıdır; aksi halde kurum belgeyi reddeder.
Tasdik sırası, belgenin nereden gelip nereye gittiğine göre tamamen değişir. Rusya Federasyonu veya Ukrayna'da düzenlenmiş bir belgeyi Türkiye'de bir kuruma vereceksiniz ise onay zinciri kaynak ülkede başlar. Türkiye'de düzenlenmiş bir belgeyi Moskova'daki ya da Kiev'deki bir kuruma sunacaksanız zincir ters yönde işler ve Türk makamlarının onayıyla başlar. İki süreci karıştırmak en sık rastlanan hata.
Her iki ülke de Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraftır. Bu, işi ciddi biçimde kısaltır: belgeyi düzenleyen ülkenin yetkili makamından alınan apostil şerhi, karşı ülkede o belgenin resmîliğini kanıtlar. Konsolosluk ve Dışişleri tasdikine gerek kalmaz.
Apostil, belgenin içeriğini değil; altındaki imzanın ve mührün gerçekliğini onaylar. Yani apostilli bir diploma, o diplomanın Türkiye'de tanındığı anlamına gelmez. Tanıma ve denklik ayrı bir başvurudur.
Bazı Rus belgelerinde apostil doğrudan belgenin arkasına basılır, bazılarında ayrı bir sayfa olarak eklenir ve ipli mühürle tutturulur. İpi çözmeyin, sayfaları ayırmayın. Ayrılmış bir apostil ekini noter kabul etmeyebilir.
Kiril harfli bir ad, Latin alfabesine birden fazla şekilde aktarılabilir. Пётр, pasaportta "Petr" yazarken çeviride "Pyotr" olarak geçerse nüfus müdürlüğü iki belgeyi aynı kişiye ait saymaz. Aynı sorun Ukraynaca adlarda da yaşanır: Олександр için "Oleksandr" ve "Aleksandr" yazımlarının ikisi de dolaşımdadır.
Kural basit. Esas alınacak yazım, kişinin pasaportundaki makine okunabilir alandaki yazımdır. Çeviriyi teslim ederken pasaport kimlik sayfasının fotokopisini veya fotoğrafını büroya iletin. Evli kadınlarda evlenmeden önceki soyadı da belgelerde geçiyorsa bunu ayrıca belirtin; evlilik cüzdanı çevirisiyle diploma çevirisindeki soyadlarının uyumsuz görünmesi, denklik dosyalarında en sık geri dönüş sebeplerinden biridir. Rusça yeminli tercüme hizmetimiz kapsamında bu yazım eşleştirmesi çeviri öncesinde kontrol edilir.
| Başvuru | Kurum | Beklenen onay |
|---|---|---|
| Yükseköğretim diploması tanıma/denklik | YÖK | Apostilli diploma ve transkript + noter onaylı çeviri |
| Türkiye'de evlenme | İl/ilçe nüfus müdürlüğü | Bekârlık belgesi ve doğum belgesi, apostilli + noter onaylı çeviri |
| İkamet izni | Göç İdaresi | Doğum belgesi, evlilik belgesi, gerekiyorsa adli sicil kaydı |
| Çalışma izni | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | Diploma ve iş sözleşmesi çevirisi |
| Mahkeme dosyası | İlgili mahkeme | Noter onaylı çeviri, bilirkişi talebine göre ek inceleme |
| Vatandaşlık | Nüfus ve Vatandaşlık İşleri | Doğum, evlilik ve varsa boşanma belgeleri |
Lise diplomaları için denklik işlemi YÖK'te değil, İl Millî Eğitim Müdürlüklerinde yürür. Üniversite başvurusu yapacak öğrencilerin lise diploması ve not dökümünü bu kanaldan tanıtması gerekir.
Buradaki zincir üç adımlıdır. Belge noterden onaylanır, noterin bağlı olduğu ildeki valilik (adli belgelerde adliye komisyonu) apostil şerhini basar, sonra belge çevrilir. Çeviri dilinin hangisi olacağını belgeyi isteyen kurum belirler: Rusya'da Rusça, Ukrayna'da Ukraynaca talep edilir ve bazı makamlar çevirinin kendi ülkelerindeki bir notere onaylatılmasını ister.
Bu yüzden Türkiye'de yaptıracağınız çeviriyi sipariş etmeden önce karşı kurumdan tek soru sorun: çeviri Türkiye'de mi yapılmış olsun, yoksa kendi ülkenizde mi onaylatacaksınız? Cevap "kendi ülkemizde" ise Türkiye'de yalnızca apostil almanız yeterli olur, çeviri masrafı boşa gitmez.
Ukrayna'daki olağanüstü koşullar nedeniyle bazı belgelerin yeniden düzenlenmesi ve apostillenmesi uzayabiliyor, bazı kurumlar elektronik apostil üretiyor. Elinizdeki belge karekodlu bir e-apostil ise, teslim edeceğiniz Türk kurumunun bu formatı kabul edip etmediğini önceden teyit edin.
Rus ve Ukrayna diplomalarının ekinde yer alan not dökümlerinde ders adları, kredi sistemi ve not ölçeği Türkiye'dekinden farklıdır. Çevirmenin not ölçeğini Türk sistemine "dönüştürmesi" doğru değildir; ölçek olduğu gibi aktarılır, dönüştürmeyi kurum yapar. Aynı şekilde kurum adları da çevrilmez, tercüme edilmiş karşılığı parantez içinde verilir.
Nüfus belgelerinde ise tarih biçimi ve yer adları öne çıkar. Doğum yerinin eski adıyla yazıldığı belgelerde çevirmen belgedeki yazımı korur. Kendi başınıza "güncelleyip" verdiğiniz bir bilgi, kurumun elindeki kayıtla tutmadığında dosya askıya alınır.
Apostil, yeminli tercüme, noter onayı… hangisi ne demek?
Tercüme Terimleri Sözlüğü
Onur Tercüme
